หากคุณฟังเพลงสากล คงคุ้นเคยกับสเกลเพนทาโทนิกดี สเกลนี้มีความผูกพันอย่างแนบแน่นกับดนตรีบลูส์ แต่ก็แฝงอยู่ในหลากหลายแนวเพลงที่ได้รับอิทธิพลมาจากบลูส์ด้วย ทั้งร็อกแอนด์โรล อาร์แอนด์บี ป๊อป คันทรี่ บลูแกรส ฮิพฮอพ เฮฟวี่เมทัล โฟล์ค เรกเก้ และแม้แต่แจ๊ส
นักดนตรีเก่งๆ ในแนวดนตรีเหล่านี้ไม่ได้พึ่งพาสเกลเพนทาโทนิกเพียงอย่างเดียว และบางคน
(โดยเฉพาะในวงการแจ๊ส) ใช้มันเป็นครั้งคราวเท่านั้น แต่การจินตนาการดนตรีสากลตะวันตกโดยปราศจากเพนทาโทนิกเป็นไปไม่ได้เลย มันสำคัญเสมือนกีตาร์และกลองเลยทีเดียว
สเกลเพนทาโทนิกคืออะไร?
คำว่า “เพนทาโทนิก” แปลว่า “ห้าเสียง” ดังนั้นสเกลเพนทาโทนิกจึงหมายถึงสเกลที่ประกอบด้วย 5 โน้ตเพลง โดยทางทฤษฎีแล้ว ระบบสเกลใดๆ ก็ตามที่มีเพียง 5 โน้ต สามารถเรียกได้ว่าเป็นเพนทาโทนิก ทั่วโลกมีรูปแบบต่างๆ ของสเกลเพนทาโทนิกมากมาย ตั้งแต่แอฟริกาตะวันตกไปจนถึงจีนตะวันออก
อย่างไรก็ดี แนวดนตรีสากลตะวันตกตั้งอยู่บนพื้นฐานของ 2 สเกลเพนทาโทนิกหลักๆ คือ
- สเกลเพนทาโทนิกเมเจอร์
- สเกลเพนทาโทนิกไมเนอร์
โน้ตในสเกล Major Pentatonic คืออะไรบ้าง?
สเกล major pentatonic เป็นสเกลที่คล้ายคลึงกับสเกลเมเจอร์ธรรมดา สเกลเมเจอร์มี 7 โน้ต (ทำให้เรียกได้ว่าเฮปทาโทนิก) เราเรียกแต่ละโน้ตว่า scale degree ในสเกลเมเจอร์นั้น scale degree เรียงง่ายๆ ดังนี้:
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7
ถ้าจะยกตัวอย่างให้เป็นรูปธรรม ลองนึกถึงโน้ตในสเกล D เมเจอร์:
D – E – F# – G – A – B – C
นั่นหมายความว่า D คือ scale degree ที่ 1 (หรือที่เรียกว่ารูท), E คือ scale degree ที่ 2, F# คือ scale degree ที่ 3 และต่อๆ ไป
ในสเกล major pentatonic ให้ตัดทิ้ง scale degree ที่ 4 และ 7 ออกไป จะเหลือเพียง:
1 – 2 – 3 – 5 – 6
ดังนั้นสเกล D เมเจอร์ เพนทาโทนิก จะประกอบด้วยโน้ตเหล่านี้:
D – E – F# – A – B
โน้ตในสเกล Minor Pentatonic คืออะไรบ้าง?
สเกลไมเนอร์เพนทาโทนิกเป็นสเกลที่คล้ายคลึงกับสเกลไมเนอร์ธรรมชาติ เช่นเดียวกับสเกลเมเจอร์ สเกลไมเนอร์ธรรมชาติก็มี 7 scale degree เรียงดังนี้:
1 – 2 – b3 – 4 – 5 – b6 – b7
ถ้าจะยกตัวอย่างให้เป็นรูปธรรม ลองนึกถึงโน้ตในสเกล G ไมเนอร์:
G – A – Bb – C – D – Eb – F
หมายความว่า G คือรูท, Bb คือ scale degree ที่ 3 แฟลต D คือ scale degree ที่ 5, F คือ scale degree ที่ 7 แฟลต และต่อๆ ไป
เพื่อเปลี่ยนสเกลไมเนอร์ธรรมชาติเป็นสเกลไมเนอร์เพนทาโทนิก ให้ตัด scale degree ที่ 2 และ 6 ออกไป จะเหลือเพียง:
1 – b3 – 4 – 5 – b7
ดังนั้นสเกล G ไมเนอร์เพนทาโทนิกจะประกอบด้วยโน้ตดังนี้:
G – Bb – C – D – F
คราวนี้เรามาดูวิธีการเล่นสเกลเพนทาโทนิกกันบ้าง
ถ้าพวกเราเล่นสเกลเมเจอร์และไมเนอร์ได้แล้วล่ะก็ ก็สามารถเล่นสเกลเพนทาโทนิกได้ง่ายๆ เลย นึกไว้แค่นี้ก็พอ:
- สเกลเพนทาโทนิกเมเจอร์ คือสเกลเมเจอร์ที่ตัดสเกลดีกรีที่ 4 และ 7 ออกไป
- ส่วนสเกลเพนทาโทนิกไมเนอร์ คือสเกลไมเนอร์ที่ตัดสเกลดีกรีที่ 2 และ 6 ออกไป
ตัวอย่างสเกลเพนทาโทนิกยอดฮิตมีอยู่หลายตัว อาทิ:
C เมเจอร์เพนทาโทนิก: C – D – E – G – A
F เมเจอร์เพนทาโทนิก: F – G – A – C – D
A ไมเนอร์เพนทาโทนิก: A – C – D – E – G
E ไมเนอร์เพนทาโทนิก: E – G – A – B – D
แน่นอนว่าเราไม่จำเป็นต้องเล่นโน้ตตามลำดับ แต่ลองกระโดดเล่นโน้ตคนละระดับบ้าง เล่นโน้ตซ้ำๆ หลายๆ ครั้ง หรือแทรกโน้ตนอกสเกลลงไปบ้าง ก็จะได้ท่อนแนวเมโลดี้ รีฟฟ์ และโซโลที่จำง่ายและน่าประทับใจนะครับ
แล้วโน้ตนอกสเกลที่ควรนำมาใช้กับสเกลเพนทาโทนิกล่ะ มีอะไรบ้าง?
เพื่อให้ดนตรีมีสีสันและน่าสนใจมากขึ้น การใส่โน้ตนอกสเกลลงไป
ช่วยได้มาก ซึ่งกับสเกลเพนทาโทนิกแล้ว ถ้าคุณจำกัดตัวเองให้เล่นแค่ 5 โน้ตในสเกลอย่างเดียว ผลงานของคุณอาจจะน่าเบื่อและขาดพลังได้ง่าย แนะนำว่าให้ลองวิธีนี้ดู:
- ในสเกลเพนทาโทนิกเมเจอร์ ลองแทรกสเกลดีกรีที่ 2 ลงไปบ้าง (ซึ่งเป็นโน้ตหนึ่งในสเกลเมเจอร์อยู่แล้ว) จะได้อารมณ์แบบนุ่มนวลละมุน หรือถ้าอยากได้เสียงบลูซี่มีเนื้อๆ หน่อย ก็ลองใส่สเกลดีกรี♭3 เข้าไป การเล่นจาก ♭3 มาที่ 5 เป็นทริกคลาสสิกในการโซโลบลูซ์เลยครับ
- ในกรณีสเกลเพนทาโทนิกไมเนอร์ ลองแทรกสเกลดีกรี♭5 ลงไป การเล่นจาก♭5 มาที่ 5 นั่นแหละที่จะเติมเสน่ห์บลูซ์ให้กับท่อนดนตรีของคุณ หรือถ้าอยากได้มูดแบบโหมดโดเรียน จาวซ์ ฟังค์ หรือเมทัลเฮฟวี่ ก็ลองใส่สเกลดีกรี 6 เข้าไป
- สเกลเพนทาโทนิกนี่ใช้งานได้หลากหลายจริงๆ ในวงการดนตรีสากลนะครับ
ในแนวคันทรี สเกลเพนทาโทนิกเมเจอร์เหมาะสำหรับการโซโลกีตาร์ แบนโจ แล็ปสตีล ไวออลิน หรือแมนโดลิน
ในดนตรีบลูซ์ สเกลเพนทาโทนิกไมเนอร์ (โดยเพิ่มสเกลดีกรี♭5 เข้าไป) ถือเป็นหัวใจสำคัญของท่อนร้องและโซโลกีตาร์แสนเศร้าซึ้ง
ในเมทัลเฮฟวี่ นักกีตาร์พวกเชรดเดอร์จะเริ่มต้นจากสเกลเพนทาโทนิกไมเนอร์ก่อนเสมอ
ในป๊อปและอาร์แอนด์บี เรามักจะได้ยินเมโลดี้ยอดนิยมที่ทำมาจากโน้ตในสเกลเพนทาโทนิก
จริงๆ แล้วสเกลเพนทาโทนิกนั้นเป็นที่นิยมมากๆ ในดนตรีกระแสหลัก จนทำงานได้ในหลากหลายชนิดเพลงเลย แต่ก็มีสไตล์บางอย่างที่ไม่ค่อยได้ใช้มันนัก อย่างแจซซงค์ที่ไม่ได้มีรากฐานมาจากบลูซ์ หรือดนตรีคลาสสิกและโอเปรา ซึ่งจะใช้สเกลและโหมดอื่นๆ เป็นรากฐานในการประพันธ์ท่อนดนตรีมากกว่า
แหล่งอ้างอิง
Rosen, S. (2020). A Beginner’s Guide to the Pentatonic Scale. Guitar World. Retrieved from
–https://www.guitarworld.com/lessons/a-beginners-guide-to-the-pentatonic-scale
Maloof, R. (2018). Understanding the Pentatonic Scale. Masterclass. Retrieved from
–https://www.masterclass.com/articles/music-101-what-is-the-pentatonic-scale
Adler, D. (2017). Getting Started with the Pentatonic Scale. REVERB. Retrieved from
–https://reverb.com/news/getting-started-with-the-pentatonic-scale
Edwards, D. (2019). The Power Of The Pentatonic Scale. Premier Guitar. Retrieved from
–https://www.premierguitar.com/articles/29119-the-power-of-the-pentatonic-scale
Heussenstamm, G. (2018). Blues Guitar 101: The Pentatonic Scale. Guitar Compass. Retrieved from
–https://www.guitarcompass.com/blues-guitar-101-the-pentatonic-scale/
